Czytelnia



Vel. O afazji Sławomira Mrożka

Baltazar. Autobiografia Sławomira Mrożka jest książką na wskroś nieinteresującą. Jeden fakt stanowi o tej książki istnieniu i pozwala o niej mówić. Fakt ten, paradoksalnie, przynależy do kategorii pozajęzykowej, gdyż dotyczy afazji, która dotyka Mrożka (jako wynik udaru mózgu) w niedzielę 15 maja 2002 roku. „Afazja jest (...)

„Potrzebna mi noga tego faceta” – oblicza niepełnosprawności w komiksie superbohaterskim

Uniwersum komiksowe Marvela przeszło długą drogę, by zdecydować się pokazać niepełnosprawność bohaterów jako integralną część ich osobowości. Od traktowania jej jako nieznaczącego epizodu, mającego urozmaicić lub związać akcję, do prezentowania jej jako codzienności, z którą muszą żyć Murdock czy Barton, minęło bowiem kilkanaście (...)

Słuchać inaczej – o tym, „jak nasze niedoskonałości pokazują nam dokładnie, co powinniśmy robić”

Teoria krytyczna niepełnosprawności dla opornych W przedmowie do najnowszej edycji klasycznego dla krytycznych nauk o niepełnosprawności (ang. critical disability studies) Extraordinary bodies. Figuring physical disability in American culture and literature Rosemarie Garland-Thomson komentuje po 20 latach od premiery książki: „Większość osób nie wie, jak o tym (...)

Symetria nie istnieje, chyba że ją stworzysz. Sztuka Joanny Pawlik

Kobieta w czarnym kostiumie na tle morza, przykuca, powoli wstaje, rozprostowuje ręce, łapie równowagę. To trudne, bo jedna z jej nóg kończy się mniej więcej w połowie uda. Zaciekawieni przechodnie patrzą na jej zmagania z niestabilną, miękką powierzchnią i własnym ciałem. To ciało, punkt centralny wideoperformansu Joanny Pawlik pod tytułem (...)

Zespół Downa i popkultura. Wizerunki osób z niepełnosprawnością intelektualną w serialach

Nie trzeba oglądać polskich telenowel, by kojarzyć postać Maćka z Klanu, który stał się najpopularniejszą osobą z zespołem Downa w Polsce. Dlaczego jednak Jamie Brewer, występująca w serialu American Horror Story, także dotknięta trisomią 21, stała się celebrytką, zaś Piotr Swend, od dwudziestu (...)

Niepełno(s)prawni. Gdzie kończy się definicja Człowieka?

Niepełnosprawność to jedna z tych kategorii, co do których większość ludzi jest przekonana, iż doskonale zdaje sobie sprawę z ich znaczenia. Obawiam się, że do tej większości nie należę. Być może jest to związane z kilkuletnim doświadczeniem współtworzenia młodzieżowego teatru ramię w ramię z osobami określanymi właśnie jako niepełnosprawne. (...)

Niepełnosprawność w plakatach propagandowych I wojny światowej

Jednym z głównych następstw I wojny światowej była wielomilionowa rzesza rannych i niepełnosprawnych żołnierzy. W ten ponury sposób konflikt zakończył się dla aż 2 mln żołnierzy brytyjskich, z których 40 tys. straciło przynajmniej jedną kończynę. Rany rąk lub nóg były najpowszechniejszymi urazami, występując u ok. 70% (...)

Odrzucony Thor kuleje

Wielu z nas – mniej lub bardziej otwarcie – podziwia jakichś superbohaterów, ma swoich ulubionych, opowiada się po jednej ze stron w Wojnie Bohaterów i woli Magneto od Profesora X (lub odwrotnie). Częściowo nasza sympatia dla nich wynika zapewne i stąd, że są oni w stanie przekroczyć (...)

„To jakiś całkiem nowy świat…”– wytwarzanie więziennej wspólnotowości w serialu Orange Is the New Black

Telewizyjne seriale posiadają moc tworzenia wspólnot – wie to każdy, kto choć raz dał się pochłonąć niekończącym się dyskusjom na temat losów ulubionych bohaterów, wymieniając spostrzeżenia z innym fanem tej samej produkcji. Potencjał dotyczący wspólnotowości kryje się jednak nie tylko w samym medium serialu (...)

Książka z kłamstwami zwykłymi i na wspak – czyli o debiucie Oliviera Bourdeaut Miłość i inne nieszczęścia

W marcu tego roku do polskich księgarń trafiła debiutancka powieść francuskiego pisarza Oliviera Bourdeaut Miłość i inne nieszczęścia – pozycja, która w ojczyźnie autora zdążyła już uzyskać miano bestsellera i zdobyć kilka prestiżowych nagród. Krytycy analizujący tę prozę często dostrzegają w niej analogie do bogatej tradycji (...)

Na marginesie rozmów istotnych. Recenzja książki Witkacy. Etyka Agnieszki Kałowskiej

Witkacologia karmi się treściwym powtórzeniem. Komentatorzy twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza nie pozwalają na unieruchomienie enigmatycznego dzieła artysty z Zakopanego. W przypadku podobnych osobowości twórczych petryfikacja jest po prostu niemożliwa. Autor Pożegnania jesieni – jedna z najbardziej intrygujących postaci na scenie literatury polskiej XX wieku – wciąż (...)

Wschód jako śmiertelna choroba przenoszona drogą krętą i wyboistą. Zbożne słowo o Przemytnikach Konrada Janczury

„Polska prowincja jaka jest, każdy widzi” – tako rzecze klasyk. I trudno tu nie polemizować, i trudno praw do głosu komuś tam odbierać, wszak ilość różnorakich narracji dobrze wpływa na rzetelność prowadzonej dyskusji, a tym bardziej – dysputy na literackiej niwie. Dlatego też debiut Konrada Janczury (...)