Literatura



Iwaszkiewicz przed dziełem sztuki. Poetyka medytacji i pragnienie „innego życia”

„(…) Trzeba życiem żyć Nie twoim, Jarosławie – ale Życiem Innym.” (Świątynia w Segeście)[1]   Deskrypcja dzieła sztuki w przypadku Iwaszkiewicza nosi znamiona praktyki kontemplacyjnej, powodowanej przez dzieło stawiające opór i broniące się przed jednoznaczną wykładnią.   Jarosław Iwaszkiewicz jest jedną (...)

Literackie medytacje Jana Józefa Szczepańskiego

Literatura może być pomocna w „zgłębianiu istoty”, „wchodzeniu w środek”[1]. Bo medytacja nie musi oznaczać siedzenia ze skrzyżowanymi nogami i zamkniętymi oczami w kompletnej ciszy. Dojście do idealnego stanu, który ma polegać na oczyszczeniu umysłu ze wszelkich myśli i oderwaniu się od otaczającej rzeczywistości, również jest (...)

Jedyny Żyd, który żył jak Pan. Rozmowa z Olgą Tokarczuk, Pawłem Maciejką oraz Adrianem Pankiem

Jakub Frank jest postacią historyczną, która wciąż inspiruje naukowców, historyków, pisarzy i reżyserów. W tak zwanej sprawie Jakuba Franka nadal jednak pozostaje wiele pytań i kwestii, do których warto wracać i które warto badać. Z Olgą Tokarczuk – autorką Ksiąg Jakubowych, Pawłem Maciejką – autorem (...)

Przyszłość przez zielone okulary: rola literatury w dobie wyzwań klimatycznych

Twórczość literacka i filmowa sci-fi obfituje w obrazy dystopii, apokaliptycznych wizji Ziemi zniszczonej przez różnego rodzaju lokalne konflikty i katastrofy, czy też najazdy pozaziemskich cywilizacji. Warto w tym kontekście zwrócić uwagę na nurt w literaturze fantastycznej jakim jest cli-fi, opisujący katastrofalne skutki zmiany klimatu. Tematyka gatunku (...)

Odkrywanie niepełnosprawności – rozmowa z Lennardem J. Davisem

Lennard J. Davis – profesor nauk i sztuk wyzwolonych na Uniwersytecie Illinois w Chicago. Pracuje na Wydziale Języka Angielskiego, Wydziale Niepełnosprawności i Rozwoju Człowieka, a także na Wydziale Edukacji Medycznej. Jest autorem lub redaktorem ponad 20 książek; niektóre zostały nominowane do National Book Critics Circle Award i Nagrody Pulitzera. (...)

Ból i gniew – afektywne ekspresje Straucha w „Mrozie” Thomasa Bernharda

Że nic, żaden przedmiot nie jest niemy. Wszystko nieustannie wyraża swój ból. T. Bernhard, Mróz[1] Wydany w 1963 roku Mróz Thomasa Bernharda, jeden z wczesnych, acz już dojrzałych utworów austriackiego pisarza, koncentruje się na problemie uporczywego poszukiwania środków podmiotowej ekspresji bólu chronicznego (...)

Vel. O afazji Sławomira Mrożka

Baltazar. Autobiografia Sławomira Mrożka jest książką na wskroś nieinteresującą. Jeden fakt stanowi o tej książki istnieniu i pozwala o niej mówić. Fakt ten, paradoksalnie, przynależy do kategorii pozajęzykowej, gdyż dotyczy afazji, która dotyka Mrożka (jako wynik udaru mózgu) w niedzielę 15 maja 2002 roku. „Afazja jest (...)

Książka z kłamstwami zwykłymi i na wspak – czyli o debiucie Oliviera Bourdeaut Miłość i inne nieszczęścia

W marcu tego roku do polskich księgarń trafiła debiutancka powieść francuskiego pisarza Oliviera Bourdeaut Miłość i inne nieszczęścia – pozycja, która w ojczyźnie autora zdążyła już uzyskać miano bestsellera i zdobyć kilka prestiżowych nagród. Krytycy analizujący tę prozę często dostrzegają w niej analogie do bogatej tradycji (...)

Na marginesie rozmów istotnych. Recenzja książki Witkacy. Etyka Agnieszki Kałowskiej

Witkacologia karmi się treściwym powtórzeniem. Komentatorzy twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza nie pozwalają na unieruchomienie enigmatycznego dzieła artysty z Zakopanego. W przypadku podobnych osobowości twórczych petryfikacja jest po prostu niemożliwa. Autor Pożegnania jesieni – jedna z najbardziej intrygujących postaci na scenie literatury polskiej XX wieku – wciąż (...)

Wschód jako śmiertelna choroba przenoszona drogą krętą i wyboistą. Zbożne słowo o Przemytnikach Konrada Janczury

„Polska prowincja jaka jest, każdy widzi” – tako rzecze klasyk. I trudno tu nie polemizować, i trudno praw do głosu komuś tam odbierać, wszak ilość różnorakich narracji dobrze wpływa na rzetelność prowadzonej dyskusji, a tym bardziej – dysputy na literackiej niwie. Dlatego też debiut Konrada Janczury (...)

Dycki bez postaci

Najnowsza książka z wierszami Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego Nie dam ci siebie w żadnej postaci, wydana przez krakowskie wydawnictwo Lokator, przynosi nam – obeznanym i nieobeznanym z jego twórczością – uzupełnienie dyciologii i dyciografii. Jej styl, już klasycznie, nie odbiega od tego, do czego podlubaczowski autor przyzwyczaja czytelników (...)

Stacja Dawid

Po lekturze pierwszego wiersza tomu Stacja wieży ciśnień Dawida Mateusza, wydanego przez Biuro Literackie, ustawił mi się odbiór Mateuszowej dykcji na falach Taranek–Brewiński. Stacja wpasowuje się w dykcje roczników osiemdziesiątych, jawi się jako świetnie wykonane ćwiczenie – autor pogrywa w niej śpiewnie, trzynastozgłoskowcem jak (...)