Literatura



Chaos Osojnika

Iztok Osojnik jest poetą słoweńskim urodzonym w 1951 roku w Lublanie. Studiował na uniwersytetach w Lublanie, Osace (doktorat z literatury porównawczej), Koprze (doktorat z antropologii historycznej). Jest zaangażowany w liczne przedsięwzięcia o charakterze literackim, bądź artystycznym. Nie sposób wymienić wszystkich jego zasług dla kultury słoweńskiej, począwszy od organizacji festiwali (...)

Kosmos Kosovela

Co wiemy o słoweńskiej literaturze? Można by się zżymać, że to pytanie dosyć nachalne. Złośliwy odpowiedziałby pewnie: A vice versa? Ktoś inny zauważyłby, że wystarczą nam problemy z własną historią i literaturą; że bardziej przecież powinniśmy poznawać twórczość naszych sąsiadów z Ukrainy czy Białorusi (o dziwo literatura (...)

Jajko jako imigrant – Adam Dickinson

Jajko jako imigrant Adam Dickinson Skorupki jajek to pierwsze walizki, starannie spakowane torby. Kształt tęsknoty za domem: jeden koniec mniej skory niż drugi, całość rozszerzająca się ku dołowi jak album mokrych planów nad którym można ślęczeć i ślęczeć. Ile czasu potrzebujesz, żeby powiedzieć (...)

Kolekcjoner kontekstów, czyli o ponowoczesnej egzystencji estetycznej

Idea kolekcjonowania, a więc szukaniu podobieństw i związków oraz akumulacji, w dobie ponowoczesnej niesie ze sobą rozbieżne konotacje literackie, filozoficzne i społeczne. Z jednej strony odwoływać się może do zbierania opowieści, pozornie nieprzystających, a jednak łączących się w mozaikowy obraz współczesnego doświadczenia egzystencji, jak choćby w przypadku “zrastających się” (...)

Stan wojenny bez patosu? O powieści “ipeenowsko niepoprawnej” Jarosława Maślanka

Patos nie wydaje się być dziś kategorią szczególnie modną – wręcz przeciwnie. Dla młodzieży jest to pojęcie archaiczne, a przez to jakby trochę śmieszne, zwłaszcza w kontekście ponowoczesnej, ahistorycznej rzeczywistości1, w której przyszło im żyć. Starszym zaś, będący jedną z jego cech, monumentalizm, kojarzyć się może (...)

Patos a kultura masowa czyli sentymentalny POP Briana Pattena

Patos zdobył sobie złą sławę we współczesnej poezji zarówno w Polsce, jak i na świecie. W twórczości rodzimej kojarzy się często z socrealistycznymi peanami na cześć proletariatu, na skalę światową zaś zbliża się do kiczu i “hollywoodzkiej” toporności. W poezji angielskiej przejawia się choćby w wierszu Szarża lekkiej brygady wiktoriańskiego poety (...)

Jedność wierszy i osoby. Biograficzna książka Czesława Miłosza o autobiograficznej twórczości Anny Świrszczyńskiej

Relacje między biografią a twórczością artysty stanowią jeden z najbardziej interesujących problemów związanych z badaniami nad sztuką i literaturą. Próby dookreślenia, czym jest biografia i autobiografia, jak rozróżniać ją od tekstów fikcjonalnych, kiedy – jeśli w ogóle – czynić ją kontekstem interpretacyjnym, są niezmiennie dyskutowane i stanowią punkt niekończących (...)

Strzygoń i strzyga w kulturze tradycyjnej i popularnej (fragment)

Współcześnie – podczas gdy na arenie kultury popularnej triumfy święcą wampiry i wilkołaki – o istocie zwanej strzygoniem bądź strzygą wiadomo niewiele. Czytelnik, który dysponuje choćby pobieżną wiedzą o wierzeniach słowiańskich, z pewnością trafnie włączy tę mroczną postać w poczet demonów takich jak zmora, upiór czy (...)

Żywy tekst świata. Z Adamem Dickinsonem rozmawia Julia Fiedorczuk

Mówiąc o ekologii, trzeba liczyć się z tym, że pojawią się skojarzenia z jakimś ogólnie przyjętym rozumieniem zielonego aktywizmu. Tymczasem ekosystemy stale ewoluują. JF: Czy poezja ma coś wspólnego z ekologią? AD: Problem w tym, że w kręgach ekopoetyckich ekologię utożsamia się z harmonią i równowagą. Słowo to stało się (...)

Wielkie żarcie. Świętowanie według Tadeusza Różewicza

Już dziś w tej chwili życie bez wiary jest wyrokiem przedmioty stają się bogami ciało staje się bogiem […] (T. Różewicz, “Kara”) Twórczość Różewicza stanowi ogromne źródło wiedzy na temat potraw i ich konsumowania, przepisów kulinarnych, jadłospisów, zachowania przy stole, a nawet przyborów (...)

O czytelniczych maniach, pisarskim nieszczęściu i innych formach odurzenia, czyli czym grozi romans z literaturą popularną

Miliony mogły szydzić, ale tylko dlatego, że nie zdawały sobie sprawy, jak wielki może być wpływ sztuki, nawet tak zdegenerowanej jak popularna beletrystyka. Gospodynie domowe układają sobie plan dnia według popołudniowych oper mydlanych. Jeżeli wracają do pracy, pierwszą rzeczą, jaką robią, jest zakup (...)

Uniwersalne teorie spisku według Eco

W swojej najnowszej powieści “Cmentarz w Pradze” mistrz teorii spiskowych Umberto Eco powraca do motywu mistyfikacji, który w pewnym stopniu przypomina wszechogarniający scenariusz przejęcia władzy nad światem przez Templariuszy z “Wahadła Foucaulta”. Znowu mamy rozrastający się w zastraszającym tempie spisek i znów karmi się on właściwie każdą informacją, (...)