Michela Houellebecqa „Uległość” na wspak

Gdyby spojrzeć na rok 2015 z punktu widzenia zwięzłej kroniki dziejów, z pewnością przeszedłby on do historii jako jeden z najczarniejszych w XXI wieku: masowa imigracja, której patronem śmierć, akty terroryzmu przypominające tragedie z lat 2001, 2004, 2005, wojna wcale nie mniej przerażająca jeśli nazwiemy ją hybrydową, wybuchające coraz to gdzie (...)

Kultura żartu, pępka i nieistotności. Milan Kundera o możliwości zaangażowania

Nie będzie, jak sądzę przesadą stwierdzenie, że powieści Milana Kundery wyznaczały rytm zmian w kulturze europejskiej. Nie odzwierciedlały, nie obrazowały, ale właśnie wyznaczały – dawały początek nowemu oglądowi rzeczywistości. I znów, nie tylko rzeczywistości Czechosłowacji w latach powojennych i z okresu Praskiej Wiosny, ale rzeczywistości całej Europy. Żart wyłania absurd i grozę komunizmu, Księga (...)

Negatywna różnica Michela Houellebecqa

Początek współczesnej „epoki różnicy” można z grubsza umiejscowić pod koniec lat 60. XX wieku, kiedy to Jacques Derrida publikował swoje kluczowe dzieła[1]. W tamtym okresie też zmiany na dobre zadomowiły się w myśli Rolanda Barthesa, Michela Foucaulta i wielu innych filozofów-​krytyków; strukturalizm jako paradygmat powojennego (...)

Możliwości autobiografii. Współczesna poezja irlandzka w poszukiwaniu autentyzmu

Philip Lejeune stwierdził swego czasu, że w pisar­stwie autobiograficznym zawarty zostaje swoisty pakt między autorem a czytelnikiem: „pakt auto­biograficzny jest zobowiązaniem, jakie podejmuje autor celem opowiedzenia swego życia (lub jego części, albo pewnego aspektu) bezpośrednio w du­chu prawdy”[1]. Co więcej, autobiografia zakłada, że pisarz (...)

Kolekcjoner kontekstów, czyli o ponowoczesnej egzystencji estetycznej

Idea kolekcjonowania, a więc szukaniu podobieństw i związków oraz akumulacji, w dobie ponowoczesnej niesie ze sobą rozbieżne konotacje literackie, filozoficzne i społeczne. Z jednej strony odwoływać się może do zbierania opowieści, pozornie nieprzystających, a jednak łączących się w mozaikowy obraz współczesnego doświadczenia egzystencji, jak choćby w przypadku „zrastających się” w tymczasową całość historii, (...)

Patos a kultura masowa czyli sentymentalny POP Briana Pattena

Patos zdobył sobie złą sławę we współczesnej poezji zarówno w Polsce, jak i na świecie. W twórczości rodzimej kojarzy się często z socrealistycznymi peanami na cześć proletariatu, na skalę światową zaś zbliża się do kiczu i „hollywoodzkiej” toporności. W poezji angielskiej przejawia się choćby w wierszu Szarża lekkiej brygady wiktoriańskiego poety laureata1 (...)

Domy i statki, czyli o potrzebie odurzenia

Klimat delirycznych wizji pozornie zakorzenionych w świecie rzeczywistym — choć jednocześnie tak zdecydowanie od niego odbiegających — stanowi od końca XVIII wieku nieodłączną cechę prozy gotyckiej. Jednak nie na literackim gotyku chciałbym się tutaj skupić, a na odurzeniu właśnie. Stan ten przywoływany jest nader często w historiach o gotyckiej proweniencji, (...)

Uniwersalne teorie spisku według Eco

(...)